Vùng đất Vĩnh Long xưa nay vốn được mệnh danh là địa linh nhân kiệt, giàu truyền thống lịch sử, văn hoá, cách mạng. Người dân nơi đây nghĩa tình, hào sảng, đoàn kết, sáng tạo, anh dũng, kiên cường, luôn đi đầu trong các phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc, nổi bật là phong trào Đồng khởi ngày 17 tháng 01 năm 1960. Có thể khẳng định, đây là mạch nguồn của sức mạnh nội sinh, cần phải tiếp tục khơi dậy và phát huy, để thúc đẩy mạnh mẽ các phong trào thi đua yêu nước, góp phần hiện thực hoá mục tiêu Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ I “Xây dựng tỉnh Vĩnh Long trở thành địa phương phát triển nhanh và bền vững, là trung tâm kinh tế biển, trung tâm sản xuất năng lượng tái tạo, có hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại, kết nối thông suốt với các địa phương và đầu mối liên kết trong vùng đồng bằng sông Cửu Long”.

Ngày 17 tháng 01 năm 1960, dưới ánh sáng Nghị quyết 15 của Ban Chấp hành Trung ương, Đảng bộ Bến Tre với 18 chi bộ trực thuộc và 162 đảng viên, đã lãnh đạo Nhân dân tỉnh nhà vùng lên diệt ác, phá kìm, làm nên cuộc “Đồng khởi” thần kỳ, mở đầu cho cuộc tấn công và nổi dậy lần thứ nhất của cách mạng miền Nam, “làm lung lay tận gốc chính quyền thôn xã của địch, làm phá sản chiến lược thực hiện chủ nghĩa thực dân mới của Ai-xen-hao thông qua tên tay sai Ngô Đình Diệm”^([2]). Phong trào “Đồng khởi” năm 1960 đã đi vào lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc như một ngọn cờ đầu, mở ra bước ngoặt có ý nghĩa chiến lược, đưa cách mạng miền Nam từ thế giữ gìn lực lượng chuyển sang thế tiến công mạnh mẽ, rộng khắp, liên tục, làm tiền đề cho sự ra đời của Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam.

Thắng lợi của cuộc Đồng khởi ở Bến Tre đã làm sáng tỏ tính đúng đắn và kịp thời của đường lối cách mạng mà Nghị quyết 15 đã đề ra “ý Đảng” hợp với “lòng dân”; là thành quả của sự sáng tạo và linh hoạt của Tỉnh uỷ, tinh thần kiên cường, quật khởi của người dân Bến Tre, đồng thời là biểu hiện sinh động của sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong thời đại Hồ Chí Minh.

Trong phong trào Đồng khởi, quân và dân Bến Tre đã sáng tạo ra và phát triển nghệ thuật tiến công địch một cách độc đáo, thể hiện rõ nét sự kết hợp hai chân: Chính trị, quân sự và ba mũi giáp công: Chính trị, quân sự và binh vận. 

Sau ngày miền Nam giải phóng, Bến Tre cũng như nhiều địa phương khác, kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội bị tàn phá nặng nề, đời sống Nhân dân vô cùng khó khăn. Trước tình hình đó, Tỉnh uỷ đã vận dụng bài học kinh nghiệm lãnh đạo từ Đồng khởi năm 1960, khơi dậy và phát huy mạnh mẽ ý chí, khát vọng vươn lên, tập trung hàn gắn vết thương chiến tranh, xây dựng, phát triển kinh tế, từng bước ổn định và cải thiện đời sống của Nhân dân.

Bước vào thời kỳ đẩy mạnh đổi mới, hội nhập, tinh thần Đồng khởi năm 1960 tiếp tục được khơi dậy và phát huy trên cơ sở vận dụng phương châm “hai chân, ba mũi” của cuộc Đồng khởi năm xưa. Theo đó, hai chân trong phong trào thi đua “Đồng khởi mới” được xác định là: Đẩy mạnh phát triển kinh tế là nhiệm vụ trung tâm, xây dựng Đảng là nhiệm vụ then chốt gắn với phát triển văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội. Trong đó, tập trung vào 3 khâu đột phá: Đẩy mạnh đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng, đô thị, xây dựng nông thôn mới, xây dựng hệ thống chính trị trong sạch vững mạnh.

Qua gần 20 năm thực hiện phong trào “Đồng khởi mới”, trong hệ thống chính trị và toàn thể Nhân dân đã dấy lên và lan tỏa tinh thần đoàn kết, chung lưng đấu cật, đồng lòng triển khai thực hiện các phong trào thi đua yêu nước đạt được nhiều kết quả rất quan trọng. Kinh tế - xã hội từng bước phát triển, diện mạo nông thôn, thành thị ngày càng đổi mới, đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân không ngừng được cải thiện, nâng lên.

Từ ý nghĩa lịch sử quan trọng của phong trào Đồng khởi năm 1960, việc kỷ niệm ngày Bến Tre Đồng khởi 17/1 luôn được quan tâm, chú trọng. Đặc biệt, ngày 27/11/2024, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1478/QĐ-TTg chính thức lấy ngày 17 tháng 01 hàng năm là “Ngày Truyền thống tỉnh Bến Tre”. Việc công nhận ngày truyền thống tỉnh Bến Tre có ý nghĩa vô cùng quan trọng nhằm tôn vinh những giá trị văn hóa, lịch sử của địa phương, đồng thời khơi dậy tinh thần, khát vọng vươn lên, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao tinh thần đoàn kết trong cộng đồng dân cư. Ngày truyền thống sẽ là dịp ý nghĩa để mỗi người dân ôn lại truyền thống tốt đẹp và tự hào về những thành tựu mà tỉnh đã đạt được qua các thời kỳ lịch sử, phát huy mạnh mẽ hơn nữa tinh thần Đồng khởi, giá trị Đồng khởi, không ngừng nỗ lực phấn đấu để làm giàu cho quê hương, đất nước.

Từ ngày 01/7/2025, Bến Tre chính thức trở thành một bộ phận không tách rời của tỉnh Vĩnh Long. Để tiếp tục lan tỏa tinh thần “một tỉnh - một ý chí - một hành động - một niềm tin thắng lợi”, hiện thực hoá khát vọng phát triển Vĩnh Long thịnh vượng, bền vững đòi hỏi sự nỗ lực chung của cả hệ thống chính trị và toàn thể Nhân dân. Tinh thần Đồng khởi 17/1 đã trở thành di sản và niềm tự hào chung của Đảng bộ và Nhân dân Vĩnh Long - có giá trị đặc biệt, được khơi dậy như một mạch nguồn sức mạnh để tỉnh vững bước trong chặng đường mới; là biểu tượng rực rỡ của ý chí kiên cường, lòng quả cảm và sức mạnh đoàn kết của Nhân dân tỉnh nhà. Tinh thần ấy được đúc kết thành những giá trị bền vững: Kiên định - sáng tạo - đoàn kết - dám nghĩ dám làm - dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Để tinh thần Đồng khởi thực sự trở thành động lực thúc đẩy phong trào thi đua yêu nước, cần tập trung một số giải pháp sau:

Thứ nhất, đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục truyền thống bằng hình thức hiện đại, truyền cảm hứng. Các giá trị của phong trào Đồng khởi cần được truyền tải sinh động, gần gũi thông qua chuyển đổi số, bảo tàng số, phim tài liệu, tác phẩm văn học - nghệ thuật, không gian văn hóa cộng đồng, các hoạt động trải nghiệm lịch sử cho thanh thiếu niên. Việc kể lại câu chuyện Đồng khởi phải hướng đến truyền cảm hứng, khơi dậy niềm tự hào và ý thức trách nhiệm với quê hương.

Thứ hai, cụ thể hóa tinh thần Đồng khởi trong từng phong trào thi đua. Thi đua không chỉ là khẩu hiệu. Mỗi lĩnh vực cần gắn tinh thần Đồng khởi với mục tiêu cụ thể:

- Trong xây dựng Đảng và hệ thống chính trị: Phát huy tinh thần dám nghĩ, dám làm; đổi mới, sáng tạo trong lãnh đạo, chỉ đạo; siết chặt kỷ luật, kỷ cương; đề cao trách nhiệm nêu gương.

- Trong phát triển kinh tế: Khuyến khích khát vọng làm giàu chính đáng, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, ứng dụng công nghệ cao trong nông nghiệp; thúc đẩy doanh nghiệp mạnh dạn đi vào thị trường mới.

- Trong xây dựng, phát triển văn hóa - xã hội: Thực hiện các mô hình mới trong giáo dục, y tế, an sinh xã hội, giảm nghèo bền vững.

- Trong cải cách hành chính và chuyển đổi số: Tạo “đột phá Đồng khởi” trong tư duy phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Thứ ba, xây dựng và nhân rộng điển hình tiên tiến gắn với phong trào “Dân vận khéo”, “Người tốt, việc tốt”,... phải thực chất, không hình thức. Việc phát hiện điển hình phải dựa trên kết quả, hiệu quả, sáng tạo và sự lan tỏa, tránh khen thưởng dàn trải. Mỗi năm, tỉnh cần lựa chọn những cá nhân, tập thể thật sự tiêu biểu, có mô hình khả thi để giới thiệu, tuyên dương và lan toả trong cộng đồng. Các câu chuyện truyền cảm hứng từ những người bình dị nhưng có đóng góp lớn sẽ tạo sức mạnh lan tỏa bền vững.

Thứ tư, tạo môi trường để mọi người dân đều có cơ hội “Đồng khởi” trong công việc của mình. Tinh thần Đồng khởi không chỉ dành cho những nhiệm vụ lớn. Mỗi người dân - từ công nhân, nông dân, viên chức, doanh nhân đến thanh niên - đều có thể “Đồng khởi” trong vị trí của mình: Đổi mới quy trình, áp dụng kỹ thuật mới, nâng cao năng suất, cải tiến phục vụ… Khi mỗi cá nhân tạo ra một thay đổi tích cực, cộng hưởng lại sẽ thành động lực cho toàn tỉnh.

Thứ năm, phát huy vai trò nêu gương của đội ngũ cán bộ, đảng viên. Tinh thần Đồng khởi trước hết phải được thể hiện bằng hành động của cán bộ, đảng viên: Xung phong vào nhiệm vụ khó, quyết liệt trong triển khai công việc, kiên trì vượt khó, gương mẫu trong đạo đức, lối sống và phong cách phục vụ Nhân dân. Một đội

ngũ cán bộ nhiệt huyết, tận tâm sẽ là điểm tựa để phong trào thi đua phát triển mạnh mẽ.

Thứ sáu, tăng cường liên kết, phối hợp trong thực hiện các phong trào thi đua. Thi đua trong bối cảnh mới cần sự liên kết giữa tỉnh - xã; giữa cơ quan nhà nước - doanh nghiệp - tổ chức xã hội - người dân. Các phong trào phải có mục tiêu, tiêu chí rõ ràng, cơ chế phối hợp nhịp nhàng, tránh chồng chéo; đồng thời gắn với nhiệm vụ chính trị, phát triển kinh tế - xã hội của từng địa phương.

Thứ bảy, chú trọng khen thưởng kịp thời, đúng người, đúng việc. Khen thưởng phải vừa là động lực, vừa là sự ghi nhận xứng đáng. Những cá nhân, tập thể có sáng kiến, mô hình hiệu quả cần được tôn vinh kịp thời. Xây dựng nền tảng số theo dõi, bình chọn điển hình tiên tiến. Việc ứng dụng công nghệ số trong quản lý thi đua - khen thưởng cũng giúp hoạt động minh bạch, thuận tiện, tạo niềm tin và sự công bằng trong xã hội.

Tóm lại, tinh thần Đồng khởi 17/01 là một di sản tinh thần vô giá, được hun đúc từ mồ hôi, nước mắt, sự hy sinh và lòng quả cảm của các thế hệ đi trước. Việc lan tỏa tinh thần ấy trong bối cảnh mới không chỉ là trách nhiệm mà còn là cơ hội để Vĩnh Long tạo ra những đột phá mới trong phát triển. Khi truyền thống gặp thời cơ, khi thi đua gắn với đổi mới, khi khát vọng chung được nuôi dưỡng bằng hành động cụ thể, Vĩnh Long hoàn toàn có thể vững bước trên con đường trở thành một tỉnh phát triển khá trong vùng, giàu bản sắc văn hóa, đời sống Nhân dân ngày càng nâng cao, và luôn tỏa sáng tinh thần kiên cường - sáng tạo - đoàn kết của phong trào Đồng khởi năm xưa.

Nguồn Ban tuyên giáo và dân vận tỉnh ủy