Qua thực tiễn trong phong trào cách mạng sôi động của giai cấp công nhân và toàn dân tộc, bằng trí tuệ nhạy cảm, sự nhạy bén chính trị và ngòi bút sắc bén, đồng chí Hà Huy Tập thể hiện là một nhà lý luận sắc sảo, giữ vị trí quan trọng trong hoạt động báo chí, xuất bản. Là người sáng lập, tổng biên tập của nhiều tờ báo, cơ quan ngôn luận của Trung ương Đảng, đồng chí Hà Huy Tập đồng thời là người đi tiên phong trong lĩnh vực nghiên cứu lịch sử Đảng Cộng sản Đông Dương.
Trong thời gian học tập tại Mátxcơva, Đồng chí đã soạn thảo nhiều bài viết và công trình về lịch sử Đảng ta những năm đầu thời kỳ dựng Đảng. Ngay từ năm đầu tiên vào Trường Đại học Phương Đông, Đồng chí đã bắt tay vào viết Lịch sử của Tân Việt Cách mệnh Đảng (1929). Kỷ niệm hai năm thành lập Đảng, Đồng chí viết bài Hoạt động của Đảng Cộng sản Đông Dương (1931). Các bài viết Thư gửi Ban Biên tập Tạp chí Bônsơvích (1932), Kỷ niệm ba năm ngày thành lập Đảng Cộng sản Đông Dương thống nhất (1933) có thể được coi là những luận văn xuất sắc của đồng chí Hà Huy Tập, thể hiện trình độ lý luận vững vàng và tính chiến đấu mạnh mẽ trên lĩnh vực tư tưởng - lý luận. Đặc biệt, với năng lực và sự hiểu biết toàn diện, Đồng chí đã hoàn thành cuốn Sơ thảo lịch sử phong trào cộng sản ở Đông Dương, tổng kết thực tiễn cách mạng Việt Nam trong những năm đầu do Đảng lãnh đạo. Trong giai đoạn 1931 - 1936, rất nhiều văn kiện Đảng do đồng chí Hà Huy Tập khởi thảo, có giá trị to lớn về tư tưởng, lý luận, thể hiện nhiều quan điểm cơ bản đúng đắn về cách mạng Việt Nam, về xây dựng một chính đảng mácxít - lêninnít, góp phần quan trọng trong việc tổ chức lại Đảng, phong trào công nhân, phong trào yêu nước của Nhân dân; kịp thời tuyên truyền, nêu cao truyền thống đấu tranh anh dũng của Đảng, chống lại các luận điệu xuyên tạc của kẻ thù, đem lại niềm tự hào, niềm tin cho quần chúng cách mạng và là những tư liệu tham khảo quý báu đối với công tác nghiên cứu lịch sử Đảng hiện nay.
Trên mặt trận đấu tranh vạch trần bộ mặt giả hiệu cách mạng, đầu cơ cách mạng của bọn tờrốtkít, đồng chí Hà Huy Tập là một trong những cây bút sắc sảo. Với bút danh Thanh Hương, Hong Qui Vit,…Đồng chí đã viết nhiều bài đăng trên các báo Tranh đấu (La Lutte), Tiền phong (L’Avant - Garde),… kiên quyết làm rõ bản chất, phê phán quan điểm phản động của các phần tử tờrốtkít; tuyên truyền và kiên định bảo vệ quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin. Đặc biệt, sau khi về nước, trên cương vị Tổng Bí thư, đồng chí Hà Huy Tập đã lãnh đạo cuộc tiến công trên mặt trận lý luận, báo chí nhằm đấu tranh chống chủ nghĩa tờrốtkít gắn liền với cuộc đấu tranh ủng hộ Mặt trận bình dân Pháp và vận động thành lập Mặt trận dân chủ Đông Dương. Các tác phẩm Vì một Mặt trận nhân dân Đông Dương, Vì sao cần ủng hộ Mặt trận bình dân bên Pháp… của Đồng chí là những tác phẩm lý luận - chính trị có giá trị lịch sử tư tưởng, chính trị của Đảng ta, góp phần giải quyết những vấn đề về lý luận và thực tiễn, chỉ đạo chiến lược và sách lược của Đảng trong thời kỳ vận động dân chủ.
Tư duy và sự nhạy bén chính trị của đồng chí Hà Huy Tập còn thể hiện ở quan điểm dân tộc, giai cấp trong tiến trình cách mạng Việt Nam. Từ cuối năm 1935, tình hình chính trị ở Pháp và Đông Dương diễn ra hết sức mau lẹ với nhiều thuận lợi và không ít khó khăn. Hội nghị toàn thể Ban Chấp hành Trung ương Đảng ngày 26/7/1936 do đồng chí Hà Huy Tập, Lê Hồng Phong chủ trì đã tập trung vào việc nghiên cứu quán triệt các nghị quyết mới của Quốc tế Cộng sản, vận dụng vào hoàn cảnh thực tế để điều chỉnh chiến lược, sách lược phù hợp với tình hình hiện tại.
Các vấn đề về kẻ thù cách mạng, nhiệm vụ cách mạng, khẩu hiệu cách mạng, sắp xếp lực lượng cách mạng ở Đông Dương được thảo luận kỹ và thay đổi kịp thời trên cơ sở những chỉ dẫn của Quốc tế Cộng sản. Hội nghị quyết định thành lập Mặt trận nhân dân phản đế Đông Dương, bao gồm các giai cấp, các đảng phái, các đoàn thể chính trị và tín ngưỡng, tôn giáo khác nhau và các dân tộc ở Đông Dương để đấu tranh đòi những quyền dân chủ sơ đẳng; quyết định thay đổi các hình thức tổ chức, phương pháp đấu tranh của quần chúng, từ tổ chức bí mật, đấu tranh bất hợp pháp là chủ yếu chuyển sang tổ chức và đấu tranh công khai hợp pháp và nửa hợp pháp. Dưới ánh sáng của Nghị quyết Hội nghị, phong trào đòi dân chủ, dân sinh lan rộng khắp Đông Dương. Hội nghị toàn thể Ban Chấp hành Trung ương Đảng có ý nghĩa to lớn đối với cách mạng Việt Nam. Tại Hội nghị này, chính từ việc vận dụng chính xác đường hướng chung của Quốc tế Cộng sản, đồng chí Hà Huy Tập cùng Ban Chấp hành Trung ương Đảng điều chỉnh chiến lược và thay đổi sách lược, đưa cách mạng Việt Nam vào một thời kỳ mới, hòa nhập với xu thế chung của cách mạng thế giới.
Nguồn Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương